De meeste steden in Siberië zijn niet ouder dan 150 jaar; Novosibirsk bijvoorbeeld vierde deze zomer zijn 115^e ‘geboortedag’. De stad Tomsk is een uitzondering op deze regel; deze stad is ruim 400 jaar oud.
Een vrouw uit de gemeente, Natalya Nikolaevna, nodigde me vorige week uit om voor twee dagen deze historische stad te bezoeken. Vol enthousiasme ben ik ingegaan op haar uitnodiging, want ik had al veel over deze stad gehoord en ik had nog nooit de mogelijkheid gehad om daarheen te gaan.
We hebben onze afspraken afgezegd en vertrokken ’s morgens vroeg met de bus en na een rit van vijf uur over de Siberische taiga kwamen we aan. Het weer was fantastisch en de bomen leken wel gouden bladeren te hebben (zie foto’s).
Vladimir Sergeevits en Loedmila Andreevna, een ouder echtpaar en bekenden van Natalya, hebben ons met de auto de mooiste plekjes van de stad laten zien. Het mooie van deze stad is dat er veel oude huizen bewaard zijn gebleven. Deze huizen zijn van hout en hebben schitterend versierde voorgevels.
Voor de revolutie in 1917 stonden er meer dan veertig kerken in Tomsk. Ten tijde van de Sovjetonderdrukking zijn de meeste kerken verwoest en veel orthodoxe priesters omgebracht. Sinds de val van het Sovjetregime zijn er weer veel kerkgebouwen herbouwd en er staan nu schitterende kerken in deze stad.
Men herdenkt dit jaar dat 150 jaar geleden de theologische universiteit in Tomsk werd opgericht. Ter gelegenheid hiervan werden de relikwieën van het lichaam van de apostel Andreas vanuit Odessa naar Tomsk gebracht. Ik heb gezien dat honderden mensen naar een kerkgebouw kwamen om het kistje, met daarin overblijfselen van het lichaam van deze apostel, te kussen en te aanbidden. Op zo’n moment zie ik grote verschillen tussen de Russisch Orthodoxe traditie en de Reformatorische. Ik vraag me namelijk heel rationeel af of deze restjes echt zijn en daarnaast vind ik het heel erg als men overblijfselen van mensen aanbidt. Orthodoxe gelovigen zijn niet zo rationeel; voor hen is vooral de ervaring van het geestelijke heel belangrijk.
Deze stad staat enerzijds bekend om de zware onderdrukking die heeft plaatsgevonden, anderzijds is men ontzettend trots op het grote aantal universiteiten. Het echtpaar dat ons rondleidde, probeerde ons keer op keer duidelijk te maken dat Tomsk toch echt belangrijker is dan Novosibirsk. Novosibirsk is wel groter en er zijn meer universiteiten en instituten, vooral in Akademgorodok, maar Tomsk is ouder en het intellectueel niveau is over het algemeen hoger. Een voorbeeld daarvan is de aanwezigheid van verschillende standbeelden van Sovjetschrijvers, zoals Poeshkin en Tsjechov (zie foto).
Gedurende deze twee dagen hebben we heel veel gezien en erg genoten. Het zou mooi zijn als ik ooit nog een keer de mogelijkheid zou hebben om naar deze stad te gaan. Er is namelijk een museum over de periode van de Sovjetonderdrukking. Graag zou ik meer over deze periode te weten komen en daarnaast lijkt het me heel boeiend om te zien hoe Sovjetmensen zelf deze periode beschrijven. Het is mijn ervaring dat mensen in gesprekken daarover niet veel loslaten. Ik heb nog een andere reden om weer naar Tomsk te gaan: de ‘Tomskse’ pannenkoeken zijn wereldberoemd en ontzettend lekker (zie foto)!